همان گونه كه آل ياسين نيز اشاره كرده است ، از جمع بندى اين اقوال ، چنين نتيجه گيرى مىشود كه يكى از اين دو قبر ، به ابراهيم بن موسى ( ع ) و قبر دوم ، بنابر مشهور به اسماعيل بن موسى ( ع ) و بنابر اقوال ديگرى ، به يكى ديگر از فرزندان آن حضرت به نام ، احمد يا جعفر يا عباس متعلق است . پيش از ارزيابى اين اقوال ، گفتنى است كه مورخان و علماى انساب ، درباره اينكه امام موسى كاظم ( ع ) ، يك يا دو فرزند ، به نام ابراهيم داشته است ، اختلاف نظر دارند . در بيشتر كتب تاريخ و تراجم ائمه ( عليهم السلام ) ، براى آن حضرت ( ع ) ، تنها از يك فرزند به نام ابراهيم ، ياد شده است ؛ « 1 » در حالى كه در تعدادى از منابع انساب ، براى ايشان از دو فرزند به اين نام ، يعنى ابراهيم اكبر و ابراهيم اصغر ، ياد شده است . « 2 » شيخ مفيد ، ابراهيم بن موسى ( ع ) را با صفات سخى ، شجاع و كريم ، ستوده است . « 3 » ابونصر بخارى نيز از او با عنوان « يكى از امامان زيديه » ، ياد كرده است . « 4 » به اجماع منابع تاريخى ، او در يمن ، خروج كرد و مردم را به خود ، فراخواند . به نوشته شيخ مفيد ، در ايام مأمون ، محمد بن محمد بن زيد بن امام زين العابدين ( ع ) كه ابوالسرايا در كوفه با او بيعت كرد ، او را به امارت يمن ، منصوب

--> ( 1 ) . الهداية الكبرى ، ص 263 ؛ الارشاد ، ج 2 ، ص 244 ؛ اعلام الورى ، ج 2 ، ص 36 ؛ المجدى ، ص 299 ؛ مناقب آل ابىطالب ، ج 4 ، ص 349 ؛ تذكرة الخواص ، ص 315 . ( 2 ) . سر السلسلة العلوية ، ص 54 ؛ الشجرة المباركة ، صص 77 و 98 و 99 ؛ عمدة الطالب ، ص 245 ؛ مناهل الضرب ، ص 427 . ( 3 ) . الارشاد ، ج 2 ، ص 245 . ( 4 ) . سر السلسلة العلوية ، ص 54 .